Bilimsel Yayınlarda Kaynak Gösterme, Tablo ve Şekil Oluşturma Rehberi

Kaynak gösterme stilini baştan sabitleyin

Önce hedef yayının istediği atıf stilini ve sürümünü belirleyin. APA, Vancouver veya başka bir biçim istenebilir; serbest bırakılmışsa alana uygun tutarlı bir seçim yapın. Sonradan stil değişikliği referans aracıyla kolaylaşabilir, ancak kayıtların ve istisnaların elle kontrolü yine gerekir.

Metin içi atıflarla kaynakçayı seçilen stilin kurallarına göre eşleştirin. Her stil için koşulsuz birebir eşleşme kuralı yoktur: örneğin APA’da erişilemeyen kişisel iletişim metinde anılır, kaynakçaya girmez. Referans yazılımı biçimlendirmeyi kolaylaştırır; yanlış başlık, yıl veya DOI kaydını otomatik olarak doğru kabul etmeyin.

Kaynakçada aynı kaydın iki farklı yazımla tekrarlanması yaygın bir hatadır; aynı makale için farklı yıl veya farklı başlık yazımı da okuyucuda güven kaybı yaratır.

İkincil kaynak gösterme kuralını bilin

Bir fikri orijinal makaleden değil, onu anlatan başka bir kaynaktan okuduysanız, stil yönergesindeki ikincil kaynak gösterme biçimini uygulayın. Orijinal kaynağı okumadan atıf yapmak hem doğruluk hem etik açıdan risklidir; mümkünse orijinal kaynağa ulaşın.

Tabloyu verinin yapısına göre tasarlayın

Tablo, satır ve sütunların düzenli karşılaştırma için uygun olduğu durumlarda seçilir. Uzun metin yerine tablo kullanmak okunurluğu artırır; ancak tablonun kendisi de kendi başına anlaşılır olmalıdır: başlık, birim, dönem ve istatistik gösterimi (ortalama, medyan, yüzdenin paydası) belirtilmelidir.

Aşağıdaki satırlar bağımsız, temsili etiket örnekleridir; gerçek bir araştırmanın bulguları değildir. Aynı araştırmada başlık ile sütunun ortalama/medyan tanımını tutarlı kullanın.

Tabloyu yana kaydırarak inceleyin.

Oranların paydasını ve dönemini yazın

Tabloda yer alan her yüzde ve oran için payda ve dönem belirtilmelidir. Yüzde tek başına okunduğunda yanıltıcıdır; hangi örneklem üzerinden hesaplandığı ve hangi döneme ait olduğu tablo dipnotunda açıkça yazılmalıdır.

Şekli bilgi taşıyan unsur seçerek kurun

Grafik/şekil, değişimin zaman içindeki seyri veya oranların görsel karşılaştırması gibi durumlarda tablodan daha etkilidir. Şekil tasarımında eksen etiketleri, birimler, ölçek başlangıcı ve veri kaynağı en temel unsurlardır. Eksen başlangıcının özensiz seçimi görsel farkı abartabilir; ölçek seçimini veriye göre gerekçelendirin.

Renk körü okuyucular için renk bilgisini tek anlamsal kanal yapmayın: çizgi tipi, desen veya doğrudan etiketleme gibi ikinci bir ayırt edici unsur ekleyin. Şekil açıklaması (caption) metni tekrarlamamalı, şeklin ne gösterdiğini kendi başına özetlemelidir.

• Eksen etiketleri ve birimler her şekilde görünür.
• Veri kaynağı ve örneklem büyüklüğü şekil dipnotunda yazılı.
• Renk bilgisinin yanında ikinci bir ayırt edici unsur var.
• Şekil numarası ve metin içindeki atıf tutarlı.
• Şekil, basılı siyah-beyaz çıktıda da okunabilir.

Veri doğruluğunu yayına göndermeden önce sınayın

Metindeki sayıları tablo, şekil ve esas veriyle karşılaştırın. Bir görsel güncellendiğinde metin eski kalabilir. Örneklem, filtre, dışlama ve eksik veri kararları değiştiyse karşılaştırmayı yeniden yapın; yalnız görünen toplamları eşleştirmek yeterli değildir.

İstatistik gösterimlerinde stille tutarlılık arayın: ondalık ayracı, binlik ayraç, yüzdenin yazımı bütün tablolarda aynı biçimde olmalıdır. Küsurat basamak sayısını veri duyarlılığına göre sabitleyin; gereksiz basamak okunurluğu düşürür.

Yayın öncesi kontrol listesi

Aşağıdaki kontroller, makale gönderiminden önce sistematik olarak yapılabilir; dergi yönergesi ek şartlar getirebilir.

• Metin içi atıf ve kaynakça, kullanılan stilin istisnaları dahil kontrol edildi.
• Kaynakça stili ve sürümü hedef yayının yönergesiyle uyumlu.
• Her tablo ve şeklin numarası, başlığı ve metin içi atıfı tutarlı.
• Oranların paydası ve dönemi tablo dipnotunda belirtilmiş.
• Metindeki sayılar tablo ve şekillerle uyuşuyor.
• Şekil dosyaları derginin istediği çözünürlük ve formatta.
• Yeniden kullanılan tablo/şekil için lisans, izin ve kaynak gösterme koşulları kontrol edildi.

Sonuç

Kaynak, tablo ve şekli aynı veri ve sürüm üzerinden kontrol edin. Atıf stilinin istisnalarını, sayıların paydasını ve görselin erişilebilirliğini doğrulayın. Bilimsel bir metni SEO çalışmasıyla web ortamına taşırken araştırmanın sınırlarını ve kaynak bağlantılarını koruyun; grafik görünümünü daha etkileyici kılmak için verinin anlamını değiştirmeyin.