Hukuki İçerik Sade Dille Nasıl Yazılır?

Okuyucunun ihtiyacını ve metnin kapsamını belirleyin

Önce metnin kime ve neyi açıklayacağını yazın. Genel okura yönelik yazı bir soruyla, uzmanlara yönelik not ilgili düzenlemeyle başlayabilir. Mevzuat numarasıyla başlayan her metin kötü değildir. Gereksiz teknik yükü azaltırken hangi hukuk düzeni, tarih ve durum hakkında konuşulduğunu görünür tutun.

Başlık içerikte gerçekten yanıtlanan soruyu taşısın. Kaynak hükmün koşullarını çıkarıp kesin sonuç cümlesi üretmeyin. Okuyucunun kendi dosyası hakkında karar verildiğini düşünmesine yol açacak genellemelerden kaçının. İlgili madde ve yürürlük bilgisi gerektiği yerde verilir; hepsini zorunlu olarak metnin sonuna taşımanız gerekmez.

Terimi açıklayın; hukuki anlamını değiştirmeyin

Hukuk dili kaçınılmaz olarak terim kullanır; sorun terim değil, terimin açıklanmadan bırakılmasıdır. İlk kullanımda kısa bir tanım yeterli olabilir: 'dava dilekçesi (mahkemeye sunulan ve talebinizi yazılı olarak belirttiğiniz belge)'. Tekrar eden terimler için yazının sonunda kısa bir terim listesi kullanılabilir.

Hukuki terimi gündelik bir ifadeyle değiştirmeden önce anlamın korunduğunu hukukçuya kontrol ettirin. Örneğin bir bildirimi açıklarken yalnız tek gönderim yöntemini bütün kavramın tanımı gibi sunmayın. Terim, kısa açıklama ve kullanım bağlamı birlikte verilebilir; emin olmadığınız açıklamayı sade göründüğü için yayımlamayın.

Cümle uzunluğunu kontrol etmek

Özne, yapılacak işlem ve koşulu ayrı okuyun. İç içe cümleler anlamı zorlaştırıyorsa bölün; fakat koşul veya istisnanın hangi hükme bağlandığını kaybetmeyin. Üç bağlaç veya belirli kelime sayısı kesin sınır değildir. Kısaltılmış sürümü kaynak metinle yeniden karşılaştırın.

Örnek ve senaryo kullanımını gerçek duruma bağlayın

Soyut hukuki kural, somut bir örnek ile okunabilir hale gelir. 'Kira sözleşmesinde süre sonunda yenileme' başlığı yerine 'iki yıllık kira sözleşmesi bitmeden ev sahibi çıkartabilir mi?' tarzı bir kurgu, okuyucunun kendi durumunu tanımasını sağlar. Örnek, gerçek dosya detayları taşımadan genel bir senaryo olarak kurulmalıdır; gerçek kişi veya dosya bilgisi içermemelidir.

Örneğin varsayımlarını, tarihini ve neyi göstermediğini aynı yerde belirtin. Son paragraftaki genel bir uyarı yanlış örneği düzeltmez. Örnek kullanılması şart da değildir; metin bir işlem sırası veya terim açıklamasıyla daha doğru anlatılabilir. Hukuki değerlendirme yapan kişi örneğin sonucunu ve istisnalarını kontrol etsin.

Sosyal medya paylaşımında sade dili farklı uygulayın

Kısa biçim, önemli koşulları kaldırma gerekçesi değildir. Bir kartın tek başına paylaşılabileceğini düşünün; yalnız sonraki kartta görünen istisna yanlış anlaşılmaya neden olabilir. Başlık, görsel ve açıklamayı birlikte kontrol edin. İçeriği kısaltmak mümkün değilse o biçimde yayımlamamayı seçin.

TBB çevrimiçi yayın hükümlerinde iş elde etme amacı taşıyan genel ve soyut bilgi paylaşımları da ele alınır. Bu nedenle sosyal medya ve blog arasına bağlantı koymak otomatik bir tanıtım izni değildir. Kamuya açık yayın kapsamı ilgili avukat tarafından incelendikten sonra kabul edilen metni uygulayın; ajans son anda çağrı veya üstünlük ifadesi eklemesin.

Yazım sonrası okunabilirlik kontrol listesi

Yazı bittikten sonra uygulanabilecek kısa bir kontrol, metnin sade dil hedefine ulaşıp ulaşmadığını gösterir.

• İlk paragraf okuyucunun sorusunu yazıyor mu?
• Her hukuki terim ilk kullanımda açıklanmış mı?
• Uzun bağlı cümleler ayrı cümlelere bölünmüş mü?
• Örnek varsa varsayımları ve hukuki sonucu kontrol edildi mi?
• Örneğin sınırları ve genel geçerlilik iddiası olmadığı belirtilmiş mi?
• İlgili kaynağın yürürlük, tarih ve kapsam bilgisi doğru mu?
• Yayın amacı ve sonradan eklenen çağrılar meslek kuralları açısından incelendi mi?

Sonuç

Sade hukuki içerik, okuyucunun sorusuyla başlayan, terimleri ilk kullanımda açıklayan, örneklerle somutlaşan ve sınırlarını belirten yazımdır. Cümle uzunluğu, terim açıklaması ve örnek seçimi, metni okunabilir hale getiren üç temel tekniktir. Sosyal medya tarafında paylaşım biçimi ve tanıtım sınırları ayrıca değerlendirilmelidir. Hedef, okuyucunun kendi durumunu tanıyıp doğru bir sonraki adımı atabilmesidir; hukuki analizle veya müvekkil edinme vaadiyle yazıyı doldurmak değil.